Sphynx kedi bakımı: banyo, kulak, tırnak ve cilt

Sphynx kedi bakımı neden farklı? Tüysüz kedide yağ birikimi

Sphynx tam tüysüz değil: VCA derinin ince, neredeyse görünmeyen bir tüyle hafifçe tozlandığını, PetMD ince bir tüy tabakası bulunduğunu yazıyor. Ama bu tüy, kedinin bakım işini görecek kadar yok. PetMD’de Pennsylvania Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nden dermatoloji profesörü Dr. Elizabeth Mauldin, tüyün normalde deriyi güneşten ve çevresel tahrişten, kirden de koruduğunu anlatıyor: Sphynx’in derisi yağ salgılıyor, bu yağı emecek tüy olmadığı için yağ birikiyor. Aynı yazıya göre birikim en çok kulaklarda ve patilerde görülüyor ve enfeksiyona yol açabiliyor.

Yani tüysüz olmak daha az değil, daha çok bakım demek: Mauldin Sphynx’lerin diğer kedilerden daha fazla bakıma ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Aşağıdaki tablo bakımın iskeletini kaynaklarıyla özetliyor.

Sphynx kedi nasıl yıkanır? Kaç günde bir banyo gerekir?

Çoğu kedi banyo istemez; Sphynx istisnadır. Texas A&M’den dermatolog Dr. Alison Diesel, kedilerin sahipleri tarafından yıkanmasının genel olarak gerekmediğini, ama aşırı cilt yağı üretimine yol açan bilinen genetik özellikleri olan Sphynx gibi ırklarda düzenli banyonun artık kiri ve ikincil cilt enfeksiyonu riskini azaltabildiğini yazıyor; sıklığın genel olarak 1–2 haftada birden fazla olması gerekmediğini ekliyor.

PetMD tek bir sayı vermiyor: Sphynx’in cildi temiz tutmak için banyo istediğini, ama çok sık yıkamanın deriyi kuruttuğunu ve sıklığı ve şampuanı veterinerle konuşmak gerektiğini yazıyor. VCA ise günlük silmeyi öneriyor. Pratikte bu, yağ biriken yerlerin sık silinmesi, banyonun bunun üstüne düzenli ama çok sık olmayan aralıklarla yapılması ve ritmin kedinin derisine göre ayarlanması demek. Kediler için genel banyo kuralı farklı; onu köpek ve kedi ne sıklıkla yıkanır yazısında anlattık.

• Şampuan: hassas deri için kedilere özel, fazla kurutmayan bir şampuan ve nemlendirici (PetMD’de Mauldin). İnsan şampuanı kullanmayın.
• Su: ılık ve sakin bir ortam. Mauldin banyo sırasında musluğun açık akmamasını öneriyor; VCA da pek çok kedinin akan su altında panikleyebildiğini, bu durumda kediyi suya daldırmayı ya da kapla durulamayı yazıyor.
• Durulama: VCA şampuanın tamamen durulanmasını istiyor.
• Kurutma: yumuşak havluyla olabildiğince kuru bırakın, özellikle soğuk ve kuru havada; Mauldin deri çatlayabildiğini söylüyor.
• Aralık: PetMD sıklığı ve şampuanı veterinerle belirlemeyi söylüyor; deri kuruyor ya da kızarıyorsa aralığı veterinerle konuşun.

Sphynx kedi kulak temizliği: neden bu kadar çabuk kirleniyor?

PetMD, Sphynx’in iri kulaklarında tüy ya da kulak püskülü az ya da hiç bulunmadığı için kulakların diğer kedilerden daha çok kir, yağ ve kulak salgısı biriktirdiğini, bunun da ikincil maya ve bakteri enfeksiyonlarına yol açabildiğini yazıyor. VCA’nın ırk sayfası kulakların haftalık temizlenmesi gerektiğini, PetMD de iyi bir kulak temizleme solüsyonuyla haftalık temizliğin enfeksiyonu önlemeye yardım ettiğini belirtiyor.

Yöntem diğer kedilerle aynı: VCA kedi kulağında kaliteli bir temizleme solüsyonunu, pamuk ya da gazlı bezi önerir, pamuklu çubuğu (kulak zarına zarar verme ve kiri kanalın içine itme riski nedeniyle) önermez. Aşırı temizlik de tahriş yapabilir ve kulak kırmızı, iltihaplı ya da ağrılıysa temizlemeden önce veterinere gidilmelidir. Adım adım yöntem kedi ve köpekte kulak temizliği yazısında.

Tırnak yatağı ve patiler: kahverengi birikim normal mi?

Tüysüz kedide yağ patilere de iner. Clinician’s Brief’in özetlediği bir çalışmada tırnak kıvrımları incelenen 46 sağlıklı kedinin %61’inde maya bulunmuş; 21 kedide tırnak kıvrımında kahverengi-siyah birikim varmış. Irklara ayrılınca Devon Rex’lerin tamamında maya bulunmuş; özet bu alt grubun kaç kediden oluştuğunu vermiyor. Özetin yorumuna göre tırnak yatağı birikimi, Devon Rex ve Sphynx gibi alışılmadık tüy yapılı ırklar dışında kedilerde nadir görülüyor; Devon Rex yağlı döküntüye ve tırnak yatağı birikimine yatkın ve mayanın bulunması bu ırkta “normal bir bulgu”. Devon Rex bu sayfanın konusu değil; yalnızca benzer bir ihtiyacı olduğu için anıyoruz.

Birikimden rahatsız olmayan kedide yorumu yazan hekim “izleyerek beklemeyi” makul buluyor. Patilerin düzenli yıkanmasının ve tırnak yatağının loofah eldivenle nazikçe ovulmasının birikimi kontrol altında tuttuğunu yazıyor. Kedi patisini yaralıyorsa ya da bölge iltihaplıysa tedavi gerekir; hastalık nedeniyle kendini temizlemeyen, özellikle diyabet ya da hipertiroidisi olan kedilerde de kahverengi-siyah birikim yaygın.

Sphynx kedi üşür mü, güneşte yanar mı?

Her ikisi de evet. PetMD, Sphynx’in tüyü olmadığı için soğuğa daha çabuk üşüdüğünü ve çok kolay güneş yanığı olduğunu yazıyor; VCA da güneşe maruz kalmayı sınırlamayı öneriyor çünkü deri yanabiliyor. PetMD’de Mauldin yumuşak kumaşlı (polar, pamuk) kıyafet ve battaniye öneriyor; ısıtmalı yatağın fazla sıcak olmamasına dikkat çekiyor çünkü tüyle korunmayan deri yanabilir.

Bu bakıma da yansıyor: Mauldin banyodan sonra kedinin olabildiğince iyi kurutulmasını, özellikle soğuk ve kuru havada, ve yağlanan kıyafetin sık değiştirilmesini istiyor. Tüyü olan kedilerde üşüme ve tıraş ilişkisini kışın köpek ve kedi tıraş edilir mi yazısında anlattık.

Sphynx hipoalerjenik mi? Tüysüz kedi alerji yapar mı?

Hayır. PetMD hipoalerjenik bir kedinin bulunmadığını, alerjenlerin yalnızca tüyde değil deride ve tükürükte olduğunu yazıyor. VCA da Sphynx’in tüysüz olduğu için alerjik kişilere uygun olduğunun yaygın bir yanlış inanç olduğunu belirtiyor. Düzenli banyo ve bakım bu gerçeği değiştirmez; alerjisi olan biri Sphynx almayı düşünüyorsa kararı önce hekimiyle vermeli.

Yavru Sphynx: banyoya erken alıştırma

Dr. Diesel, Sphynx yavrusunu erken yaşta banyoya alıştırmanın bu ırkın yönetimi için şart olduğunu yazıyor; bol ödül kullanmayı ve deneyimi olabildiğince eğlenceli ve güvenli tutmayı öneriyor. Aynı kaynağa göre daha önce hiç yıkanmamış yetişkin bir kedi için ilk banyo oldukça travmatik olabiliyor.

Yavruyu ne zaman yıkayabileceğiniz aşı takvimine bağlı; ayrıntısı aşıdan sonra yıkanır mı yazısında. Salona ilk ziyaretin nasıl planlandığını yavruda ilk kuaför ziyareti yazısında anlattık.