İran kedisi (Persian) tıraşı ve bakımı

İran kedisinin tüyü neden bu kadar çabuk keçeleşir?

İran kedisinin tüyü üç özelliği bir arada taşır: uzundur, teli çok incedir ve altında yoğun bir alt tüy vardır. İnce tel kalın tele göre çok daha kolay dolanır; yoğun alt tüy ise dökülen her teli dışarı bırakmadan içeride tutar. Üçü birleşince keçe haftalar değil günler içinde oluşabilir — özellikle ilkbahar ve sonbahar dökümünde.

İkinci neden kedinin kendi bakımındaki sınır. Kedi dilindeki dikenlerin boyu her ırkta aynıdır ve İran kedisinin tüy derinliği bu boyu açık ara geçer. Kısa çene yapısı da yalanmayı zorlaştırabilir. Yani İran kedisi kendini temizlemeye çalışır ama yapısı gereği işi yarım bırakır; kalanı size düşer.

Keçe önce görmediğiniz yerde başlar: koltuk altı, karın, kulak arkası, arka bacakların içi ve kuyruk altı. Sırt pırıl pırılken karnın tek parça keçe olması bu ırkta şaşırtıcı değildir.

Yassı yüz: göz ve yüz temizliği her gün

İran kedisinin gözünün altındaki kahverengi iz çoğu zaman bir hastalık değil, yüz yapısının sonucudur. Gözyaşı normalde gözün iç köşesindeki kanaldan buruna boşalır. Yassı yüzde bu kanal kıvrılır ve iş göremez; gözyaşı yüze akar, içindeki pigment de tüyü zamanla kızıl-kahverengiye boyar.

Asıl sorun lekenin kendisi değil, ıslaklık. Sürekli nemli kalan tüy ve burun çevresindeki kıvrım, deri tahrişi ve koku için uygun ortamdır. Bu yüzden İran kedisinde yüz temizliği haftalık değil günlük bir iştir.

• Ilık suyla nemlendirilmiş pamuk ya da yumuşak bez kullanın; her göz için ayrı parça.
• Gözün iç köşesinden dışarı ve aşağı doğru silin; göze bastırmayın.
• Burun kıvrımının içini de silin, ardından kuru bir bezle nemi alın. Sorunu kıvrımda kalan nem yaratır.
• Kurumuş kabuğu kuru kuru koparmayın; önce ıslatıp yumuşatın.
• Limon, sirke, oksijenli su ya da insan göz damlası gibi ev çözümlerini kullanmayın. Leke açıcı bir ürün düşünüyorsanız önce veterinerinize sorun.

Evde tarama: her gün birkaç dakika

İran kedisinde tarama “vakit olunca” yapılacak bir iş değil; diş fırçalamak gibi günlük bir rutin. İyi haber şu: her gün yapıldığında gerçekten kısa sürer.

• Alet: çift taraflı metal tarak. Önce seyrek dişli tarafla gevşek tüyü alın, sonra sık dişli tarafla deriye kadar inin. Yumuşak fırça yalnızca son rötuş içindir.
• Yöntem: tüyü elinizle aralayıp deriyi görün, tarağı dipten uca doğru çekin, sonra yanındaki tutama geçin. Üstten gezdirilen tarak düğümü bulmaz.
• Sıra: her gün bütün gövdeyi bitirmek zorunda değilsiniz. Bugün karın ve koltuk altı, yarın arka bacaklar ve kuyruk altı; hafta içinde her bölge en az iki kez taranmış olsun.
• Döküm dönemi: ilkbahar ve sonbaharda süreyi uzatın; alt tüyün döküldüğü haftalarda keçe en hızlı oluşur.
• Düğüm bulursanız: dibini parmaklarınızla deriye yakın tutun ve dış ucundan açın. Açılmıyorsa zorlamayın, makasa da uzanmayın; ince deri keçeyle birlikte yukarı kalkar ve kesilir.

Keçe hangi aşamada? Evde mi, salonda mı?

İran kedisinde keçeyle er ya da geç karşılaşırsınız; belirleyici olan onu hangi aşamada yakaladığınızdır. Aşağıdaki dört aşama, neyi evde çözebileceğinizi ve hangi noktada denemeyi bırakmanız gerektiğini gösterir.

İran kedisi yıkanır mı?

Kedilerin çoğu için banyoya gerek olmadığını söyleriz; İran kedisi bu genellemenin istisnası olabilir. İnce tüy deri yağını tutar: kuyruk dibi, çene altı ve kulak arkası yağlanır, yağlanan teller birbirine yapışır ve keçe buradan başlar. Tüy mat, ağır ve ele yapışkan geliyorsa tarak tek başına yetmez.

Kedi tolere ediyorsa 4–8 haftada bir banyo tüyü hafifletir ve taramayı kolaylaştırır. Aralığı takvim değil tüy belirler: çabuk yağlanan kedide kısa, kuru tüylü kedide uzun tutulur. Tolere etmiyorsa zorlamıyoruz; o zaman tarama ve bölgesel temizlikle ilerleriz.

• Önce tarama, sonra su. Düğümlü tüy ıslanınca sıkışır ve kuruduğunda keçeye döner; bu yüzden banyodan önce tüy tamamen açılmış olmalıdır.
• Kediye uygun şampuan ve bol durulama. Tüyde kalan şampuan deriyi tahriş eder, telleri yapıştırır.
• Yüz yıkanmaz; nemli bezle silinir.
• Kurutma deriye kadar yapılır. Alt tüyde kalan nem hem keçe hem deri sorunu demektir.
• Yassı yüzlü kedide sıcak hava ve uzun fön solunumu zorlayabilir. Ilık ve düşük ayarda, molalarla kuruturuz.

Tıraş: ne zaman, hangisi?

Düzenli taranan bir İran kedisinin tıraşa ihtiyacı yoktur. “Yazın bunalmasın” diye tıraş ettirmek de gerekmez; ev içinde yaşayan kedide asıl yük sıcak değil keçedir. Tıraş şu dört biçimde anlam kazanır:

• Hijyen tıraşı: arka bölge ve karın altı kısaltılır. İran kedisinde arka bacaklardaki uzun tüye kum ve dışkı yapışması sık görülür; bu küçük işlem çoğu zaman sorunu tek başına çözer.
• Bölgesel kısaltma: yalnızca keçeleşen yerler (koltuk altı, karın) alınır, gövdenin kalanına dokunulmaz.
• Makasla boy kısaltma: tüy birkaç santimde bırakılır. Görünüm korunur, günlük tarama belirgin biçimde kolaylaşır; her gün taramaya vakit bulamayan evler için ara çözümdür.
• Aslan tıraşı: keçe deriye yapışmış ve geniş alana yayılmışsa. Bu noktada tarakla açmaya çalışmak kediye acı verir; makineyle almak daha hızlı ve daha az acılıdır.

Salonda İran kedisiyle nasıl çalışıyoruz?

Bütün işlemler anestezisiz ve sakinleştiricisiz yapılır. Yassı burunlu ırklarda bu ayrıca önemlidir: solunum yolu zaten dar olduğu için sakinleştiricinin riski bu kedilerde daha yüksektir.

Aynı yapı yüzünden seansı kısa tutarız. Stres altındaki yassı yüzlü kedi çabuk solumaya başlar; hızlı ya da ağzı açık soluma gördüğümüzde ara veririz. İleri keçede işi tek seferde bitirmeye zorlamak yerine iki seansa böldüğümüz olur. Keçenin altında yara varsa ya da kedi gerçek panikteyse işlemi durdurur, veteriner değerlendirmesi öneririz.

Chinchilla, Himalayan ve Exotic Shorthair için de geçerli mi?

Chinchilla ve Himalayan, İran kedisinin renk çeşitleridir; tüy yapısı aynıdır ve bu sayfadaki tarama, banyo ve tıraş bilgileri onlar için de geçerlidir. Yüzü daha az yassı olan kedilerde gözyaşı akıntısı daha hafif olabilir; yine de açık renkli tüyde iz daha çabuk göründüğü için yüz temizliğini atlamayın.

Exotic Shorthair aynı yassı yüzü taşır ama tüyü kısa ve peluş gibidir. Göz ve yüz bakımı İran kedisiyle aynıdır; tüy tarafında iş hafifler: haftada iki üç tarama çoğu zaman yeter ve keçe nadirdir. Yoğun alt tüyü yüzünden döküm dönemlerinde yine de düzenli taranmalıdır.

Yavru İran kedisi

Yavruda yapılacak en değerli iş tıraş ya da banyo değil, alıştırmadır: tarağa, yüzünün silinmesine, karnına ve patisine dokunulmasına. Eve geldiği ilk haftalarda her gün yarım dakikalık tarama, sonraki yılların bakımının nasıl geçeceğini belirler. İlk salon ziyareti için aşıların tamamlanmasını bekleriz; o günün amacı da tıraş değil, masayı, sesleri ve tarağı tanımaktır.